Wyrok Trybunału z dnia 20 lutego 1979 r.

WYROK TRYBUNAŁU

z dnia 20 lutego 1979 r.( 1 )

Rewe‑Zentral AG

przeciwko Bundesmonopolverwaltung für Branntwein

(wniosek o wydanie orzeczenia w trybie prejudycjalnym złożony przez Hessisches Finanzgericht)

Środki o skutku równoważnym do ograniczeń ilościowych

[…]

W sprawie 120/78

mającej

za przedmiot skierowany do Trybunału, na podstawie art. 177

traktatu EWG, przez Hessisches Finanzgericht (sąd finansowy dla kraju

związkowego Hesji) wniosek o wydanie, w ramach zawisłego przed

tym sądem sporu między

Rewe‑Zentral AG z siedzibą w Kolonii (Niemcy)

a

Bundesmonopolverwaltung für Branntwein (federalnym monopolem spirytusowym)

orzeczenia

w trybie prejudycjalnym w przedmiocie wykładni art. 30

i 37 traktatu EWG w świetle § 100 ust. 3

Branntweinmonopolgesetz,

TRYBUNAŁ,

w

składzie: H. Kutscher, prezes, J. Mertens de Wilmars

i A. J. Mackenzie Stuart, prezesi izb,

A. M. Donner, P. Pescatore, M. Sørensen,

A. O’Keeffe, G. Bosco i A. Touffait, sędziowie,

rzecznik generalny: F. Capotorti,

sekretarz: A. Van Houtte,

wydaje następujący

Wyrok

[…]

Co do prawa

1 Zważywszy,

że postanowieniem z dnia 28 kwietnia 1978 r., które

wpłynęło do Trybunału w dniu 22 maja tego roku, Hessisches

Finanzgericht zwrócił się na podstawie art. 177 traktatu EWG

z dwoma pytaniami prejudycjalnymi w przedmiocie wykładni

art. 30 i 37 traktatu EWG w celu uzyskania analizy

zgodności z prawem wspólnotowym przepisu prawa niemieckiego

dotyczącego sprzedaży wyrobów spirytusowych i ustalającego

minimalne stężenie alkoholu dla różnych kategorii wyrobów alkoholowych;

2 zważywszy,

że z postanowienia odsyłającego wynika, iż skarżąca

w postępowaniu przed sądem krajowym zamierza dokonać przywozu

partii pochodzącego z Francji cassis de Dijon w celu

wprowadzenia go do obrotu w Republice Federalnej Niemiec;

że

skarżąca zwróciła się do Bundesmonopolverwaltung z wnioskiem

o udzielenie jej zezwolenia na przywóz przedmiotowego wyrobu,

a organ ten poinformował ją, iż wyrób ten ze względu na

niewystarczające stężenie alkoholu nie posiada cech wymaganych do

dopuszczenia go do obrotu na terenie Republiki Federalnej Niemiec;

3 że

Bundesmonopolverwaltung przyjął takie stanowisko na podstawie

§ 100 Branntweinmonopolgesetz (ustawy o monopolu spirytusowym)

oraz przepisów wydanych przez ten organ na mocy powołanego paragrafu

w celu ustalenia minimalnego stężenia alkoholu dla poszczególnych

kategorii likierów i innych napojów alkoholowych (Verordnung über

den Mindestweingeistgehalt von Trinkbranntweinen z dnia

28 lutego 1958 r., Bundesanzeiger nr 48 z dnia 11 marca 1958 r.);

że

z powołanych przepisów wynika, iż wprowadzanie do obrotu likierów

owocowych, takich jak cassis de Dijon, jest poddane wymogowi minimalnego

stężenia alkoholu równego 25%, podczas gdy zawartość alkoholu

w przedmiotowym wyrobie znajdującym się w swobodnym obrocie we

Francji kształtuje się między 15 a 20%;

4 że,

zdaniem skarżącej, konsekwencją określenia przez uregulowania

niemieckie minimalnego stężenia alkoholu jest fakt, iż znane produkty

alkoholowe pochodzące z innych państw członkowskich Wspólnoty nie

mogą być sprzedawane w Republice Federalnej Niemiec i że

przepis ten stanowi wobec tego ograniczenie swobodnego przepływu towarów

między państwami członkowskimi wykraczające poza ramy uregulowań obrotu

handlowego zastrzeżonych dla tych państw;

że

w jej opinii chodzi w niniejszym przypadku o środek

o skutku równoważnym do ograniczeń ilościowych w przywozie,

sprzeczny z art. 30 traktatu EWG;

że,

ponieważ chodzi ponadto o przepis wydany w ramach

zarządzania monopolem spirytusowym, skarżąca uważa, iż został naruszony

również art. 37, zgodnie z którym państwa członkowskie

dostosowują monopole państwowe o charakterze handlowym w taki

sposób, by po zakończeniu okresu przejściowego wykluczona była wszelka

dyskryminacja między jednostkami pochodzącymi z państw

członkowskich w stosunku do warunków zaopatrzenia i zbytu;

5 że

w celu rozstrzygnięcia tego sporu Hessisches Finanzgericht

skierował dwa pytania, sformułowane w następujący sposób:

a) Czy pojęcie środków o skutku równoważnym do ograniczeń ilościowych

w przywozie w rozumieniu art. 30 traktatu EWG należy

interpretować w ten sposób, że stosuje się ono również do ustalenia

minimalnego stężenia etanolu w napojach alkoholowych

przeznaczonych do spożycia przez ludzi, przewidzianego przez niemiecką

ustawę o monopolu spirytusowym, którego skutkiem jest brak

możliwości wprowadzenia do obrotu na terenie Republiki Federalnej

Niemiec tradycyjnych wyrobów z innych państw członkowskich,

w których stężenie etanolu jest niższe od ustalonego progu?

b) Czy ustalenie takiego minimalnego stężenia etanolu mieści się

w pojęciu dyskryminacji między jednostkami pochodzącymi

z państw członkowskich w stosunku do warunków zaopatrzenia

i zbytu w rozumieniu art. 37 traktatu EWG?

6 zważywszy,

że sąd krajowy zwraca się w ten sposób o uzyskanie elementów

wykładni pozwalających na dokonanie oceny, czy wymóg minimalnego

stężenia alkoholu może być objęty zawartym w art. 30 traktatu

zakazem stosowania jakichkolwiek środków o skutku równoważnym do

ograniczeń ilościowych w handlu między państwami członkowskimi czy

też zakazem wszelkiej dyskryminacji między jednostkami pochodzącymi

z państw członkowskich w stosunku do warunków zaopatrzenia

i zbytu w rozumieniu art. 37;

7 że

należy w tym względzie zauważyć, iż art. 37 jest

postanowieniem specyficznym dla monopoli państwowych o charakterze

handlowym;

że w konsekwencji powołane

postanowienie pozostaje bez znaczenia dla przepisów krajowych, które nie

dotyczą wykonywania przez monopol publiczny jego specyficznej funkcji,

czyli prawa wyłączności, lecz odnoszą się w sposób ogólny do

produkcji i wprowadzania do obrotu napojów alkoholowych,

niezależnie od tego, czy podlegają one temu monopolowi;

że,

wobec powyższego, wpływ przepisów opisanych przez sąd krajowy na

wewnątrzwspólnotową wymianę handlową należy rozważyć wyłącznie

w świetle wymogów wynikających z art. 30, o którym

mowa w pytaniu pierwszym;

8 że

wobec braku wspólnych uregulowań produkcji i wprowadzania do

obrotu alkoholu – jako że projekt rozporządzenia przekazany przez

Komisję Radzie w dniu 7 grudnia 1976 r. (Dz.U. C

309, str. 2) nie uzyskał jeszcze akceptacji Rady – do każdego

państwa członkowskiego należy uregulowanie w ramach jego terytorium

wszelkich kwestii dotyczących produkcji i wprowadzania do obrotu

alkoholu i napojów spirytusowych;

że

przeszkody w wewnątrzwspólnotowym obrocie handlowym będące wynikiem

rozbieżności w krajowych przepisach regulujących wprowadzanie do

obrotu omawianych produktów muszą zostać zaakceptowane pod warunkiem, że

przepisy te mogą zostać uznane za niezbędne w celu

zadośćuczynienia nadrzędnym wymogom dotyczącym w szczególności

skuteczności kontroli podatkowej, ochrony zdrowia publicznego,

rzetelności transakcji handlowych i ochrony konsumentów;

9 zważywszy,

że rząd Republiki Federalnej Niemiec, będący interwenientem

w postępowaniu, wysunął szereg argumentów, które, jego zdaniem,

uzasadniają zastosowanie przepisów dotyczących minimalnego stężenia

alkoholu w napojach spirytusowych, podkreślając względy dotyczące

ochrony zdrowia publicznego oraz ochrony konsumentów przed nieuczciwymi

praktykami handlowymi;

10 zważywszy,

że w odniesieniu do kwestii ochrony zdrowia publicznego rząd

niemiecki podnosi, iż określenie minimalnego stężenia alkoholu przez

ustawodawstwo krajowe ma na celu zapobieganie rozpowszechnianiu napojów

spirytusowych na rynku krajowym, szczególnie napojów spirytusowych

o umiarkowanej zawartości alkoholu, jako że wyroby te w jego

opinii mogą szybciej powodować uzależnienie aniżeli napoje

o wyższym stężeniu alkoholu;

11 zważywszy,

że rozważania te nie mają rozstrzygającego charakteru, gdyż konsument

ma do dyspozycji na rynku wyjątkowo zróżnicowaną gamę wyrobów

o niskim lub średnim stężeniu alkoholu i że ponadto istotna

część napojów alkoholowych o wysokim stężeniu alkoholu,

znajdujących się w swobodnym obrocie na rynku niemieckim, spożywana

jest zwyczajowo w postaci rozcieńczonej;

12 zważywszy,

że rząd niemiecki podkreśla nadto, iż celem wprowadzenia niższego progu

stężenia alkoholu w odniesieniu do niektórych likierów jest

ochrona konsumentów przed nieuczciwymi praktykami producentów lub

dystrybutorów napojów spirytusowych;

że

argumentacja ta opiera się na założeniu, iż obniżenie stężenia alkoholu

zapewnia przewagę konkurencyjną względem napojów o wyższym stężeniu

alkoholu, zważywszy na fakt, iż w składzie napojów alkohol jest,

ze względu na znaczące obciążenia podatkowe, którym podlega, elementem

najdroższym;

że ponadto, w opinii tego

rządu, skutkiem dopuszczenia swobodnego obrotu wyrobami alkoholowymi,

pod warunkiem że w zakresie stężenia alkoholu odpowiadają one

normom kraju produkcji, byłoby wprowadzenie we Wspólnocie jako wspólnego

standardu najniższego stężenia alkoholu dopuszczonego

w którymkolwiek z państw członkowskich, a nawet

pozbawienie racji bytu wszelkich wymogów w tej dziedzinie, gdyż

przepisy wielu państw członkowskich nie zawierają jakiegokolwiek dolnego

progu tego typu;

13 zważywszy,

że – jak słusznie zauważyła Komisja – ustalenie minimalnych wartości

granicznych w kwestii stężenia alkoholu w napojach może

przyczynić się do standaryzacji wprowadzanych do obrotu wyrobów

i ich nazewnictwa w celu zwiększenia przejrzystości transakcji

handlowych i ofert skierowanych do klientów;

że

nie można jednak posunąć się aż do uznania bezwzględnie wymaganego

minimalnego stężenia alkoholu za podstawową gwarancję rzetelności

transakcji handlowych, podczas gdy z łatwością można zapewnić

nabywcom odpowiednią informację poprzez wprowadzenie wymogu wskazania

pochodzenia i stężenia alkoholu na opakowaniu wyrobu;

14 zważywszy,

że z powyższych rozważań wynika, iż wymogi odnoszące się do

minimalnego stężenia alkoholu w napojach spirytusowych nie służą

realizacji leżącego we wspólnym interesie celu mogącego przeważać nad

wymogami swobody przepływu towarów, która stanowi jedną

z podstawowych zasad Wspólnoty;

że

w praktyce skutek tego typu wymogów polega przede wszystkim na

zagwarantowaniu przewagi napojom o wysokim stężeniu alkoholu, co

powoduje wyłączenie z krajowego rynku produktów pochodzących

z innych państw członkowskich, które nie odpowiadają tej

charakterystyce;

że wynika z tego

zatem, iż wprowadzony na mocy przepisów państwa członkowskiego

jednostronny wymóg dotyczący minimalnego stężenia alkoholu przy

wprowadzaniu do obrotu napojów spirytusowych stanowi niezgodną

z art. 30 traktatu przeszkodę w wymianie handlowej;

że

nie istnieje zatem żaden uzasadniony powód, dla którego napoje

alkoholowe – pod warunkiem że są one legalnie produkowane

i wprowadzane do obrotu w jednym z państw członkowskich –

nie mogą być wprowadzane w każdym innym państwie członkowskim;

przy czym zbyt tych produktów nie może być objęty prawnym zakazem

sprzedaży napojów o stężeniu alkoholu niższym od progu określonego

w przepisach krajowych;

15 że

w konsekwencji na pytanie pierwsze należy odpowiedzieć, iż zawarte

w art. 30 traktatu pojęcie „środki o skutku równoważnym

do ograniczeń ilościowych w przywozie” należy rozumieć w ten

sposób, że ustanowiony w tym artykule zakaz obejmuje również

ustalenie w przepisach państwa członkowskiego minimalnego progu

stężenia alkoholu w napojach spirytusowych przeznaczonych do

spożycia przez ludzi, w odniesieniu do przywozu napojów

alkoholowych legalnie wyprodukowanych i wprowadzonych do obrotu

w innym państwie członkowskim.

W przedmiocie kosztów

16 Zważywszy,

że koszty poniesione przez rządy Królestwa Danii i Republiki

Federalnej Niemiec oraz Komisję Wspólnot Europejskich, które

przedstawiły Trybunałowi uwagi, nie podlegają zwrotowi;

17 że

dla stron postępowania przed Hessisches Finanzgericht niniejsze

postępowanie ma charakter incydentalny, do niego zatem należy

rozstrzygnięcie o kosztach;

z powyższych względów

TRYBUNAŁ,

orzekając

w przedmiocie pytań skierowanych do niego przez Hessisches

Finanzgericht postanowieniem z dnia 28 kwietnia 1978 r.,

orzeka, co następuje:

Zawarte

w art. 30 traktatu EWG pojęcie „środki o skutku

równoważnym do ograniczeń ilościowych w przywozie” należy rozumieć

w ten sposób, że ustanowiony w tym artykule zakaz obejmuje

również ustalenie w przepisach państwa członkowskiego minimalnego

progu stężenia alkoholu w napojach spirytusowych przeznaczonych do

spożycia przez ludzi, w odniesieniu do przywozu napojów

alkoholowych legalnie wyprodukowanych i wprowadzonych do obrotu

w innym państwie członkowskim.

Kutscher

Mertens de Wilmars

Mackenzie Stuart

Donner

Pescatore

Sørensen

O’Keeffe

Bosco

Touffait

Wyrok ogłoszono na posiedzeniu jawnym w Luksemburgu w dniu 20 lutego 1979 r.

Sekretarz

Prezes

A. Van Houtte

H. Kutscher

1 Język postępowania: niemiecki.